التهاب روده یا بیماری التهابی روده (IBD) به گروهی از اختلالات مزمن اشاره دارد که باعث التهاب طولانیمدت و تخریب بافتهای دستگاه گوارش میشوند.
پاسخ غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن عامل اصلی بروز این التهاب است. در حالت عادی، سیستم دفاعی با عوامل بیماریزا مبارزه میکند، اما در افراد مبتلا به این عارضه، گلبولهای سفید به سلولهای سالم پوشش داخلی روده حمله میکنند. این حمله مداوم منجر به ایجاد زخمهای باز، تورم شدید، خونریزی و ضخیم شدن دیواره روده میشود. تداوم این فرآیند ساختار فیزیولوژیک روده را تغییر میدهد و توانایی بدن در جذب آب و مواد مغذی را به شدت مختل میکند.
در این مطلب از مجلهی کلینیک دکتر صرافان تصمیم داریم در رابطه با التهاب روده صحبت کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه شوید.
علت التهاب روده چیست؟
در ادامه میتوانید مهمترین دلایل بروز بیماری التهابی روده
| عوامل | مکانیسم و تاثیر تخصصی |
| عوامل ژنتیکی | وجود جهش در ژنهایی مانند NOD2 و ATG16L1 توانایی سلولها را در شناسایی و دفع باکتریها مختل کرده و استعداد ابتلا را تا ۳۰ درصد افزایش میدهد. |
| اختلال ایمنی | سیستم ایمنی به اشتباه باکتریهای همزیست و سلولهای اپیتلیال روده را مهاجم تشخیص داده و با ترشح سیتوکینها باعث تخریب بافت مخاطی میشود. |
| میکروبیوم | کاهش تنوع باکتریهای مفید و افزایش باکتریهای پاتولوژیک در روده، سد دفاعی مخاط را تضعیف کرده و نفوذپذیری دیواره روده را بالا میبرد. |
| رژیم غذایی | مصرف بالای اسیدهای چرب اشباع، قندهای ساده و غذاهای فرآوری شده باعث تغییر در شیمی روده و تحریک فرآیندهای التهابی مزمن میگردد. |
| عوامل محیطی | استفاده مداوم از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و آنتیبیوتیکها، تعادل فلور میکروبی روده را برهم زده و دیواره را تحریک میکند. |
| سبک زندگی | نیکوتین موجود در سیگار ریسک ابتلا به کرون را دو برابر میکند؛ همچنین استرس مزمن با تاثیر بر محور مغز-روده، شدت حملات التهابی را تشدید مینماید. |
علائم شایع التهاب روده
ابتلا به بیماری التهابی روده خود را به علائم زیر نشان خواهد داد:
- اسهال مزمن
- درد و کرامپهای شدید شکمی
- مشاهده خون روشن یا تیره در مدفوع
- احساس فوریت در دفع و تخلیه ناقص
- کاهش وزن ناخواسته و تحلیل عضلانی
- بیاشتهایی شدید و بیزاری از غذا
- تب و لرزهای دورهای
- خستگی مفرط و ضعف عمومی بدنی
- کمخونی ناشی از دفع مداوم خون
درمان التهاب روده در خانه
عرق رازیانه حاوی ترکیبات فعالی نظیر آنتول و استراگول است که خاصیت ضداسپاسم و ضدالتهاب دارند. این عرق گیاهی با شل کردن عضلات صاف دستگاه گوارش، دردهای کرامپی و انقباضات دردناک روده را تسکین میدهد. ترکیبات موجود در رازیانه ترشح آنزیمهای گوارشی را تنظیم کرده و مانع از تجمع گاز در رودهها میشوند؛ این امر فشار داخلی بر دیوارههای ملتهب روده را به شکل موثری کاهش میدهد.
مصرف عرق رازیانه به دلیل داشتن فیتواستروژنها، به بازسازی مخاط آسیبدیده روده کمک میکند. این ماده با مهار برخی سیتوکینهای التهابی، شدت واکنشهای خودایمنی در بافت گوارش را تعدیل مینماید.
دمنوش برای التهاب روده
متخصصان طب سنتی مصرف دمنوشهای زیر را برای درمان التهاب روده و کاهش وزن ناخواسته توصیه میکنند:
دمنوش زنجبیل
زنجبیل حاوی ترکیبات فعالی به نام جینجرول و شوگائول است که مسیرهای بیوشیمیایی التهاب را در بدن مسدود میکنند. این دمنوش با مهار آنزیمهای سیکلواکسیژناز، عملکردی مشابه داروهای ضدالتهاب غیرپروکسی ایفا کرده و تورم دیواره روده را کاهش میدهد. زنجبیل با بهبود جریان خون در دستگاه گوارش، به ترمیم سریعتر زخمهای مخاطی کمک میکند.
این دمنوش علاوه بر خاصیت ضدالتهابی، در کنترل تهوع ناشی از داروهای شیمیایی و کاهش اسپاسمهای شکمی بسیار موثر است. مصرف منظم دمنوش زنجبیل مانع از فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی در بافت روده شده و از پیشرفت ضایعات بافتی جلوگیری میکند.
برای تهیه دمنوش زنجبیل، مقداری پودر زنجبیل یا زنجبیل تازه را با آب ترکیب کرده و به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید.
دمنوش نعناع فلفلی
نعناع فلفلی سرشار از منتول است که به عنوان یک مسدودکننده طبیعی کانالهای کلسیم در عضلات روده عمل میکند. این مکانیسم باعث رفع انقباضات غیرارادی و کاهش حس فوریت در دفع میشود. دمنوش نعناع فلفلی با خنثی کردن گازهای گوارشی، فشار فیزیکی وارده بر نواحی ملتهب روده بزرگ را به حداقل میرساند.
این دمنوش خاصیت ضدعفونیکنندگی داشته و از رشد بیش از حد باکتریهای مخرب در روده باریک جلوگیری میکند.
اگر از التهاب روده رنج میبرید، مقداری پودر نعناع فلفلی ترکیب شده با آب را به مدت ۲۰ دقیقه بجوشانید و پس از وعدههای غذایی نوش جان کنید.
دمنوش زردچوبه
ماده موثره موجود در زردچوبه یعنی کورکومین، یک عامل بیولوژیک قدرتمند در مهار سیتوکینهای التهابی مانند TNF-alpha است. دمنوش زردچوبه نفوذپذیری غیرطبیعی روده را کاهش داده و مانع از ورود سموم به لایههای زیرین مخاط میشود.
کورکومین با تقویت اتصالات بینسلولی در دیواره روده، از بروز خونریزیهای میکروسکوپی جلوگیری میکند. مصرف این دمنوش به همراه مقدار اندکی فلفل سیاه، جذب مواد ضدالتهابی آن را تا چندین برابر افزایش میدهد. دمنوش زردچوبه در درازمدت میتواند مانع از عود مجدد التهاب شود.
شما میتوانید با ترکیب زردچوبه و آب و جوشاندن آن به مدت ۱۵ دقیقه دمنوش زردچوبه را تهیه و نوش جان کنید.
دمنوش بابونه
بابونه به دلیل دارا بودن آپیژنین و بیزابولول، یکی از قویترین آرامبخشهای عضلات صاف روده محسوب میشود. این دمنوش با شل کردن دیوارههای منقبض روده، دردهای کرامپی را به سرعت تسکین میدهد و التهاب بافتهای مخاطی را کاهش میدهد. خاصیت آنتیباکتریال بابونه نیز به متعادلسازی میکروبیوم روده و حذف باکتریهای محرک کمک میکند.
دمنوش بابونه به عنوان یک لایه محافظتی روی زخمهای گوارشی عمل کرده و از تحریک بیشتر دیواره توسط اسیدهای معده جلوگیری میکند. این نوشیدنی استرسهای عصبی را که محرک اصلی حملات التهاب روده هستند، کنترل مینماید. استفاده از این دمنوش پیش از خواب، کیفیت استراحت بیمار را بهبود بخشیده و روند بازسازی سلولی روده را تسریع میکند.
برای تهیه دمنوش بابونه، مقداری بابونه تازه یا پودر خشک آن را با آب مخلوط کرده و به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید. سپس نوش جان کنید.
میوه های مفید برای التهاب روده
یکی از راه های پیشگیری از التهاب روده و درمان آن، استفاده از میوهها است. در جدول زیر میتوانید بهترین میوهها را برای بیماری التهابی روده مشاهده کنید:
| نام میوه | نقش در بهبود و کنترل التهاب | نحوه مصرف توصیه شده |
| موز رسیده | حاوی پتاسیم فراوان برای جبران املاح از دست رفته و فیبر محلول (پکتین) جهت تنظیم حرکات روده. | کاملاً رسیده، نرم و بدون لکههای سبز (هضم بسیار آسان). |
| سیب (بدون پوست) | منبع غنی از پکتین که به سفت شدن مدفوع در دوران اسهال و کاهش التهاب مخاط کمک میکند. | به صورت پخته، پوره شده یا کمپوت خانگی بدون شکر. |
| آووکادو | سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ و کالری با چگالی بالا که از تحلیل عضلانی جلوگیری میکند. | به صورت کاملاً رسیده و پوره شده (ایدهآل برای افزایش وزن). |
| طالبی و خربزه | دارای محتوای آب بسیار بالا برای هیدراته نگه داشتن بدن و فیبر بسیار ناچیز. | کاملاً رسیده، شیرین و بدون دانه. |
| انبه | حاوی آنزیمهای گوارشی طبیعی و ویتامین A که به بازسازی بافتهای آسیبدیده مخاط روده کمک میکند. | پوست کنده و به صورت پوره یا قطعات بسیار ریز و نرم. |
| پاپایا | حاوی آنزیم پاپائین که هضم پروتئینها را تسهیل کرده و فشار را از روی روده برمیدارد. | کاملاً رسیده و به مقدار محدود در هر وعده. |
بهترین قرص برای التهاب روده
قرصهای گیاهی زیر میتوانند برای درمان بیماری التهابی روده، بسیار مفید باشند:
کپسول حاوی صمغ کندر (بوسولیا)
کندر حاوی اسیدهای بوسولیک است که به طور اختصاصی آنزیم ۵-لیپواکسیژناز را مهار میکنند؛ این آنزیم مسئول تولید لکوترینها یعنی عوامل اصلی التهاب در بیماریهای کرون و کولیت است. تحقیقات بالینی نشان میدهند که اثر کپسولهای استاندارد شده کندر در مدیریت التهاب روده، در برخی موارد با داروهای شیمیایی مانند سولفاسالازین برابری میکند. این کپسول بدون عوارض جانبی داروهای استروئیدی، به کاهش تورم و درد در ناحیه شکم کمک میکند.
کپسول کولپرمین (روغن نعناع فلفلی)
کپسول کولپرمین (روغن نعناع فلفلی) با تکنولوژی خاصی طراحی شده است تا از معده عبور کرده و مستقیماً در روده باریک و بزرگ آزاد شود. روغن نعناع موجود در آن با مسدود کردن کانالهای کلسیم در سلولهای عضلانی روده، اسپاسمهای دردناک و دردهای انقباضی را به سرعت متوقف میکند. مصرف این دارو باعث کاهش حس فوریت در دفع و تنظیم حرکات دودی روده میشود.
سوالات متداول
آیا التهاب روده بر جذب داروها تاثیر میگذارد؟
بله، التهاب شدید در روده باریک سرعت و میزان جذب بسیاری از داروها و مکملهای خوراکی را کاهش میدهد؛ به همین دلیل در موارد حاد، پزشکان از داروهای تزریقی یا بیولوژیک استفاده میکنند.
تفاوت اصلی کولیت اولسراتیو و بیماری کرون چیست؟
کولیت فقط روده بزرگ و لایه مخاطی را درگیر میکند اما کرون میتواند تمام لایههای دیواره را در هر بخش از دستگاه گوارش از دهان تا مقعد به صورت تکهای درگیر نماید.
چه زمانی باید برای التهاب روده به پزشک مراجعه کنیم؟
مشاهده خون در مدفوع، اسهال مداوم که بیش از دو هفته طول بکشد، دردهای شدید شکمی که مانع خواب میشوند، تب بیدلیل و تجربه التهاب روده و کاهش وزن ناخواسته، از نشانههایی هستند که مراجعه فوری به متخصص گوارش را الزامی میکنند.
رژیم غذایی مناسب برای التهاب روده چیست؟
رژیم غذایی مناسب شامل مصرف پروتئینهای بدون چربی، فیبرهای محلول پخته شده مانند سیب و هویج، غلات بدون سبوس و مایعات فراوان است.
آیا التهاب روده باعث سرطان میشود؟
بله، التهاب مزمن و طولانیمدت در دیواره روده بزرگ (بیش از ۸ تا ۱۰ سال) ریسک تغییرات سلولی ناهنجار و دیسپلازی را افزایش میدهد. بیمارانی که تمام روده بزرگ آنها درگیر است، بیشترین ریسک ابتلا به سرطان کولورکتال را دارند و باید غربالگریهای دورهای انجام دهند.
نتیجهگیری
در این مطلب به بررسی التهاب روده پرداخته و اطلاعاتی را در این باره بیان کردیم. اگر از این بیماری رنج میبرید و به دنبال راهکاری برای درمان آن هستید، مراجعه به کلینیک طب سنتی دکتر صرافان میتواند ایده مناسبی باشد. در این مجموعه میتوانید با دریافت برنامه درمانی و غذایی اختصاصی فرایند بهبود خود را تسریع بخشید.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.